Ploegendiensten: soorten, roosters en regels

Ploegen lossen elkaar af, zodat het werk langer doorloopt dan één werkdag.

Voorbeeld 5-ploegenrooster2 vroeg, 2 laat, 2 nacht, 4 dagen vrij
Ploegmadiwodovrzazomadiwo
AVVLLNNvrijvrijvrijvrij
BvrijvrijVVLLNNvrijvrij
CvrijvrijvrijvrijVVLLNN
DNNvrijvrijvrijvrijVVLL
ELLNNvrijvrijvrijvrijVV
V vroeg 06.00–14.00L laat 14.00–22.00N nacht 22.00–06.00Voorbeeldtijden

Soorten ploegendiensten

Hoeveel ploegen je nodig hebt, hangt af van hoe lang het werk per week doorloopt. Hoe meer uren, hoe meer ploegen elkaar aflossen.

2-ploegendienst

Diensten
Vroeg en laat
Bedrijfstijd
Overdag en 's avonds
Gemiddelde werkweek
Volgt uit cao of contract

Een vroege en een late ploeg lossen elkaar af. De vroege dienst begint meestal tussen 06.00 en 07.00 uur, de late dienst eindigt tussen 19.00 en 24.00 uur.

3-ploegendienst

Diensten
Vroeg, laat en nacht
Bedrijfstijd
Doordeweeks 24 uur per dag
Gemiddelde werkweek
Volgt uit cao of contract

Er komt een nachtploeg bij. Vaak draai je een week vroeg, een week laat en een week nacht. In het weekend ligt het werk meestal stil.

Voorbeeldrooster 3-ploegendienst

4-ploegendienst

Diensten
Drie ploegen werken, één is vrij
Bedrijfstijd
Volcontinu, 168 uur per week
Gemiddelde werkweek
42 uur, aangevuld met roostervrije dagen

De klassieke vorm voor bedrijven die nooit stilliggen. Omdat 168 uur gedeeld door vier ploegen 42 uur is, krijgen medewerkers roostervrije dagen om op hun contracturen uit te komen.

5-ploegendienst

Diensten
Drie ploegen werken, twee zijn vrij
Bedrijfstijd
Volcontinu, 168 uur per week
Gemiddelde werkweek
33,6 uur volgens rooster

Veel volcontinubedrijven zijn hierop overgestapt. Een bekend patroon is 2-2-2: twee vroege, twee late en twee nachtdiensten, daarna vier dagen vrij.

Voorbeeldrooster 5-ploegendienst

Bronnen: CNV over ploegendiensten en FNV over ploegendiensten.

Wat de Arbeidstijdenwet vraagt van een ploegenrooster

Vooral de regels voor nachtdiensten bepalen hoe ploegen kunnen doordraaien. Je cao kan op een deel van deze regels afwijken, dus leg die er altijd naast.

Bronnen: Arboportaal over nachtdiensten en Rijksoverheid over werk- en rusttijden. Alle regels op een rij lees je in Arbeidstijdenwet bij het roosteren.

Een nachtdienst duurt maximaal 10 uur

Het is een nachtdienst als iemand meer dan een uur werkt tussen 00.00 en 06.00 uur. Maximaal 5 keer per 2 weken en 22 keer per jaar mag die dienst 12 uur duren.

14 uur rust na een late nacht

Eindigt een nachtdienst na 02.00 uur, dan volgt minimaal 14 uur rust. Eindigt hij eerder, dan is dat 11 uur.

46 uur rust na drie nachten

Na een reeks van drie of meer nachtdiensten werkt iemand minimaal 46 uur niet.

Maximaal zeven diensten op rij

Zit er een nachtdienst in een reeks, dan telt die reeks maximaal 7 diensten. Met een collectieve regeling mogen het er 8 zijn.

36 late nachten per 16 weken

Per 16 weken draait iemand maximaal 36 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen. Een collectieve regeling kan daarvan afwijken.

De algemene grenzen blijven gelden

Maximaal 12 uur per dienst en 60 uur per week, gemiddeld 48 uur over 16 weken en 36 uur aaneengesloten weekrust.

Toets: een 2-2-2-rooster

Zes diensten op rij blijft onder de grens van zeven. Na elke nacht die om 06.00 uur eindigt, volgt minimaal 14 uur rust. Met twee nachten op rij geldt de 46 uur nog niet.

Toets: een week nachtdienst

Na vijf nachten op rij volgt minimaal 46 uur rust. Eindigt de laatste nacht op zaterdag om 06.00 uur, dan kan de vroege dienst op maandag om 06.00 uur beginnen. Dat is 48 uur later.

Ploegentoeslag en de ondernemingsraad

Ploegentoeslag staat in de cao

De Arbeidstijdenwet regelt geen toeslag voor werken in ploegen. Of en hoeveel ploegentoeslag je betaalt, volgt uit de cao, de arbeidsovereenkomst of een bedrijfsregeling.

De toeslag heet ook onregelmatigheidstoeslag (ORT) of toeslag voor onregelmatige diensten (TOD). Bij een vijfploegendienst hoort vaak ook extra hersteltijd.

Bron: CNV over ploegentoeslag

De OR moet instemmen

Wil je een ploegendienst invoeren of het systeem wijzigen, dan heb je instemming van de ondernemingsraad nodig. Het gaat om een arbeids- en rusttijdenregeling.

Die instemming is niet nodig voor zover de cao het onderwerp al inhoudelijk regelt. Laat de cao bijvoorbeeld de keuze voor het rooster open, dan beslist de OR daar wel over mee.

Bron: Wet op de ondernemingsraden, artikel 27

Zo zet je een ploegenrooster op

Begin bij het werk dat gedaan moet worden, niet bij het rooster van vorig jaar.

  1. Bepaal bedrijfstijd en bezetting

    Hoeveel uur per week loopt het werk door, en hoeveel mensen met welke vaardigheden heb je per dienst nodig? Dat bepaalt de omvang van elke ploeg.

  2. Kies het systeem dat daarbij past

    Doordeweeks rond de klok vraagt om drie ploegen, 24/7 om vier of vijf. Reken uit of de gemiddelde werkweek uit het rooster past bij de contracturen.

  3. Kies de draairichting

    Voorwaarts roteren gaat van vroeg naar laat naar nacht. Volgens de FNV wordt dat over het algemeen als gezonder beschouwd dan achterwaarts.

  4. Toets het rooster aan wet en cao

    Controleer de rust na nachtdiensten, de lengte van reeksen en de gemiddelden over 4 en 16 weken. Leg daarna de afwijkingen uit je cao ernaast.

  5. Spreek af hoe je gaten opvangt

    Leg vast hoe vakantie, ziekte en ruilen worden opgevangen, zodat een ploeg niet onder de minimale bezetting zakt.

  6. Registreer gewerkte uren

    Het rooster laat zien wat gepland was. Voor toeslagen en de wettelijke registratie van arbeids- en rusttijden heb je de gewerkte uren nodig.

Hoe je geplande en gewerkte uren naast elkaar legt, lees je op de pagina over urenregistratie.

Ploegenroosters plannen in Teamspot

Teamspot maakt een roostervoorstel op basis van de bezetting per dienst en jouw prioriteiten, zoals vaardigheden, contracturen en een eerlijke verdeling. Harde regels blijven grenzen. Past een dienst daar niet binnen, dan blijft hij open en zie je dat meteen.

Je bekijkt het voorstel voordat je het toepast. Gewerkte uren registreert je ploeg via de app of op een tijdklok, en standaardkoppelingen zetten ze door naar je HR- en salarissoftware.

Lees meer over personeelsplanning software en urenregistratie.

Teamspot planningsprioriteiten met schuifregelaars voor bezetting, categorieën en vaardigheden

Veelgestelde vragen over ploegendiensten

Wat is een ploegendienst?

Bij een ploegendienst werken medewerkers volgens een vast rooster op wisselende tijden. Ploegen lossen elkaar af, zodat het werk langer doorloopt dan één werkdag. Bekende vormen zijn de 2-, 3-, 4- en 5-ploegendienst.

Wat is het verschil tussen een 3- en een 5-ploegendienst?

In een 3-ploegendienst draaien een vroege, late en nachtploeg doordeweeks rond de klok, en ligt het werk in het weekend meestal stil. In een 5-ploegendienst gaat het werk 24 uur per dag en 7 dagen per week door. Drie ploegen werken, twee zijn vrij.

Hoeveel uur werk je in een 5-ploegendienst?

Volgens het rooster gemiddeld 33,6 uur per week: 168 uur bedrijfstijd gedeeld door vijf ploegen. Extra opkomstdiensten, bijvoorbeeld voor scholing, komen daar nog bij.

Is ploegentoeslag verplicht?

De Arbeidstijdenwet regelt geen ploegentoeslag. Of je die betaalt en hoe hoog, volgt uit de cao, de arbeidsovereenkomst of een bedrijfsregeling.

Hoeveel nachtdiensten mag je achter elkaar draaien?

Zit er een nachtdienst in een reeks, dan telt die reeks maximaal 7 diensten op rij, of 8 met een collectieve regeling. Na drie of meer nachtdiensten op rij volgt minimaal 46 uur rust.

Wat betekent voorwaarts roterend?

Bij een voorwaarts roterend rooster schuif je op van vroege naar late naar nachtdienst. Achterwaarts gaat het andersom: nacht, laat, vroeg. Voorwaarts roteren wordt over het algemeen als gezonder beschouwd.

Moet de ondernemingsraad instemmen met een ploegendienst?

Ja, voor het invoeren of wijzigen van een arbeids- en rusttijdenregeling heb je instemming van de OR nodig (Wet op de ondernemingsraden, artikel 27). Dat geldt niet voor zover de cao het onderwerp al inhoudelijk regelt.

Plan je ploegen zonder puzzelwerk

Vertel ons hoe je ploegen nu draaien. We laten zien hoe Teamspot het rooster voorstelt en de uren bijhoudt.

Ons team neemt op werkdagen contact met je op.