Wie een rooster maakt, plant binnen de Arbeidstijdenwet. Voor werknemers van 18 jaar en ouder zijn dit de belangrijkste grenzen: maximaal 12 uur per dienst en 60 uur per week, minimaal 11 uur rust na een werkdag, 36 uur aaneengesloten rust per week en 30 minuten pauze bij een dienst van meer dan 5,5 uur. Voor nachtdiensten gelden strengere regels.
Een cao of bedrijfsregeling kan van een deel van deze regels afwijken. Leg je eigen cao er dus altijd naast. Dit artikel zet de wettelijke regels op een rij in de volgorde waarin je ze bij het roosteren tegenkomt. Het is geen juridisch advies. De bronnen staan bij iedere regel en zijn gecontroleerd op 9 november 2026.
Voor wie geldt de Arbeidstijdenwet?
De wet geldt voor iedereen die voor een werkgever werkt, ook voor stagiairs, uitzendkrachten en gedetacheerden (Rijksoverheid). Voor jongeren onder de 18 en voor zwangere of pas bevallen werknemers gelden aparte regels. Die behandelen we hier niet.
Er zijn uitzonderingen. Werknemers die drie keer het minimumloon of meer verdienen, vallen niet onder de wet, behalve als ze nachtdiensten draaien of risicovol werk doen. Zzp'ers vallen er ook niet onder, tenzij hun werk gevaar kan opleveren, zoals bij vrachtwagenchauffeurs.
Maximale werktijd per dienst en per week
Veeg naar links voor de hele tabel
| Regel | Grens |
|---|---|
| Per dienst | 12 uur |
| Per week | 60 uur |
| Gemiddeld per week over 4 weken | 55 uur |
| Gemiddeld per week over 16 weken | 48 uur |
Bron: Ondernemersplein. Een werkweek loopt van maandag 00.00 uur tot zondag 24.00 uur (Rijksoverheid). Overuren tellen mee voor deze grenzen.
In drukke periodes lopen roosters vaak vast op de gemiddelden. Een week van 60 uur mag, maar niet week na week. Ondernemersplein geeft dit voorbeeld: werkt iemand twee weken lang 60 uur, dan mag die persoon de twee weken daarna maximaal 50 uur werken. Over vier weken kom je dan uit op gemiddeld 55 uur.
Kijk bij een piek dus niet alleen naar de week die je nu plant. Leg de afgelopen weken ernaast, want het gemiddelde over 4 en 16 weken loopt door.
Rust tussen twee diensten
Na een werkdag heeft een werknemer minimaal 11 aaneengesloten uren rust (Rijksoverheid). Eén keer per 7 dagen mag je die rust inkorten tot 8 uur, maar alleen als het werk dat nodig maakt.
In de praktijk gaat dit vaak mis bij een late dienst gevolgd door een vroege. Eindigt een avonddienst om 23.00 uur, dan begint de volgende dienst op zijn vroegst om 10.00 uur. Een openingsdienst om 07.00 uur geeft maar 8 uur rust. Dat mag hooguit één keer per week, en alleen als het werk erom vraagt.
Wekelijkse rust
Iedere werknemer heeft in elke periode van 7 maal 24 uur minimaal 36 uur aaneengesloten rust. Je mag de weekrust ook over 14 dagen verdelen. Dan moet er in elke periode van 14 maal 24 uur 72 uur rust zitten, eventueel verdeeld over twee blokken van minstens 32 uur.
Let op bij roosters met wisselende vrije dagen. Een losse vrije maandag en een losse vrije donderdag geven samen geen 36 uur aaneengesloten rust.
Pauzes
Voor pauzes gelden deze regels (Rijksoverheid):
- Werkt iemand langer dan 5,5 uur, dan heeft die persoon recht op minimaal 30 minuten pauze. Die mag je splitsen in twee keer een kwartier.
- Bij meer dan 10 uur werken is dat 45 minuten, te splitsen in pauzes van minimaal een kwartier.
- Een cao of bedrijfsregeling mag andere afspraken maken. Er blijft dan wel recht op minimaal één pauze van 15 minuten na 5,5 uur werken.
- Een werkdag mag niet beginnen of eindigen met een pauze.
Pauze is geen werktijd. Over doorbetaling zegt de Arbeidstijdenwet niets; dat staat in de cao of arbeidsovereenkomst.
Werken zonder pauze mag alleen in twee situaties. De werknemer werkt alleen en heeft geen direct contact met een collega die vergelijkbaar werk doet. Of de aard van het werk maakt een pauze onmogelijk. Dat laatste moet dan in de cao of bedrijfsregeling staan, of schriftelijk zijn afgesproken met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging.
Plan pauzes daarom mee in het rooster, niet achteraf. Heb je tijdens de piek drie mensen nodig en heeft één van hen pauze, dan ontstaat in dat halfuur een gat. In personeelsbezetting berekenen per tijdvak staat daar een rekenvoorbeeld van.
Nachtdiensten
Een dienst is een nachtdienst als er meer dan een uur gewerkt wordt tussen 00.00 en 06.00 uur (Arboportaal). Jongeren onder de 18 mogen geen nachtdienst draaien. Voor iedereen vanaf 18 jaar gelden onder andere deze regels:
- Een nachtdienst duurt maximaal 10 uur. Maximaal 5 keer per 2 weken en 22 keer per jaar mag een nachtdienst 12 uur duren.
- Na een nachtdienst die vóór 02.00 uur eindigt, volgt minimaal 11 uur rust. Eindigt de dienst na 02.00 uur, dan is dat minimaal 14 uur. Maximaal één keer per week mag die rust naar 8 uur, als het werk of de bedrijfsomstandigheden dat nodig maken.
- Na een nachtdienst van 12 uur volgt minimaal 12 uur rust.
- Na een reeks van 3 of meer nachtdiensten volgt minimaal 46 uur rust.
- Zit er een nachtdienst in een reeks, dan telt die reeks maximaal 7 diensten op rij. Met een collectieve regeling mogen dat er 8 zijn.
- Per 16 weken draait iemand maximaal 36 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen. Een collectieve regeling kan hiervan afwijken.
- Wie 16 keer of vaker per 16 weken nachtdienst draait, werkt over die 16 weken gemiddeld maximaal 40 uur per week.
Werk je met een nachtploeg, zoals in veel warehouses, reken dan vooral de 46 uur rust na een reeks en het gemiddelde van 40 uur vooraf door. Die twee regels bepalen hoe je ploegen kunnen doordraaien.
Hoe lang van tevoren moet het rooster bekend zijn?
De werkgever legt het arbeids- en rusttijdenpatroon schriftelijk vast en iedere werknemer moet het kunnen inzien (Arbeidstijdenwet, artikel 4:1). Een nieuw of gewijzigd patroon deel je zo tijdig mogelijk mee. Staat daarover niets in een cao en is er niets met de werknemer afgesproken, dan geldt minimaal 28 dagen van tevoren (artikel 4:2).
Kan dat door de aard van het werk niet? Dan maak je minimaal 28 dagen vooraf bekend op welke dag de wekelijkse rust begint. De tijden waarop iemand moet werken, maak je dan uiterlijk 4 dagen van tevoren bekend.
Voor oproepkrachten gelden aparte regels (Ondernemersplein). Je roept ze minimaal 4 dagen van tevoren schriftelijk of elektronisch op, bijvoorbeeld per e-mail of WhatsApp. Een cao kan die termijn verkorten tot minimaal 1 dag. Zeg je een oproep binnen 4 dagen af of verander je de tijden, dan houdt de oproepkracht recht op loon voor de uren waarvoor hij was opgeroepen. De wetgeving voor oproepcontracten verandert de komende jaren, dus controleer bij twijfel de actuele stand.
Registratie van gewerkte uren
De werkgever houdt een registratie bij van de arbeids- en rusttijden (artikel 4:3). Er zijn geen eisen aan de vorm, maar de Nederlandse Arbeidsinspectie moet eruit kunnen afleiden of de wet is nageleefd (Arboportaal). Bij overtredingen kan de Arbeidsinspectie onder meer waarschuwen, een boete opleggen of het werk laten stoppen (Ondernemersplein).
Een rooster alleen is daarvoor niet genoeg. Het laat zien wat gepland was, niet wat er gewerkt is. In urenregistratie in de horeca controleren lees je hoe je geplande en gewerkte uren naast elkaar legt.
Controlelijst voor je volgende rooster
- Duurt geen enkele dienst langer dan 12 uur, en geen nachtdienst langer dan 10 uur zonder geldige uitzondering?
- Blijft iedere werknemer deze week onder de 60 uur, en klopt het gemiddelde over 4 en 16 weken?
- Zit er na iedere dienst minimaal 11 uur rust, of 14 uur na een nachtdienst die na 02.00 uur eindigt?
- Heeft iedereen 36 uur aaneengesloten weekrust?
- Staat bij iedere dienst van meer dan 5,5 uur een pauze ingepland, en blijft de bezetting tijdens pauzes op peil?
- Volgt er 46 uur rust na drie of meer nachtdiensten op rij?
- Is het rooster op tijd bekend: 28 dagen vooraf, of de termijn uit je cao?
- Wijkt je cao af van de wet? Zet die afwijkingen op papier voordat je gaat plannen.
Regels vastleggen in plaats van onthouden
In een spreadsheet houdt de planner al deze regels zelf in het hoofd, en bij iedere ruil of ziekmelding begint het controleren opnieuw. Teamspot maakt een roostervoorstel binnen harde planningsregels. Die regels blijven grenzen, ook als een dienst daardoor open blijft. De manager ziet de open diensten en controleert het voorstel voordat medewerkers het rooster te zien krijgen.
Hoe dat werkt, lees je op de pagina over personeelsplanning software. Wil je weten hoe de regels uit jouw cao in Teamspot passen? Neem je huidige rooster mee en gebruik hieronder "Vraag een demo aan".