In een 5-ploegendienst draait een bedrijf 24 uur per dag en 7 dagen per week door met vijf ploegen. Op elk moment werken er drie ploegen in een ochtend-, middag- of nachtdienst en zijn twee ploegen vrij. Omdat 168 bedrijfsuren over vijf ploegen worden verdeeld, werkt iedere ploeg gemiddeld 168 / 5 = 33,6 uur per week (FNV).
De bekendste vorm is het 2-2-2 rooster, ook wel 6/4 rooster genoemd: twee ochtenddiensten, twee middagdiensten en twee nachtdiensten, gevolgd door vier vrije dagen. Hieronder zie je hoe dat rooster voor alle vijf ploegen sluit, hoe het zich verhoudt tot de Arbeidstijdenwet en waar je als planner op moet letten.
Hoe werkt het 2-2-2 rooster?
Een cyclus duurt tien dagen:
Veeg naar links voor de hele tabel
| Dag in de cyclus | Dienst |
|---|---|
| 1 en 2 | Ochtend (O) |
| 3 en 4 | Middag (M) |
| 5 en 6 | Nacht (N) |
| 7 tot en met 10 | Vrij |
In dit voorbeeld duurt elke dienst 8 uur: ochtend van 07.00 tot 15.00 uur, middag van 15.00 tot 23.00 uur en nacht van 23.00 tot 07.00 uur. Andere begintijden komen ook voor; die staan meestal in de cao of bedrijfsregeling.
Per cyclus werkt een ploeg zes diensten van 8 uur, dus 48 uur in tien dagen. Omgerekend naar een week is dat 48 x 7 / 10 = 33,6 uur.
Voorbeeldrooster voor vijf ploegen
De ploegen starten de cyclus steeds twee dagen na elkaar. Daardoor is elke dienst op elke dag precies één keer bezet.
Veeg naar links voor de hele tabel
| Ploeg | Dag 1 | Dag 2 | Dag 3 | Dag 4 | Dag 5 | Dag 6 | Dag 7 | Dag 8 | Dag 9 | Dag 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | O | O | M | M | N | N | - | - | - | - |
| B | - | - | O | O | M | M | N | N | - | - |
| C | - | - | - | - | O | O | M | M | N | N |
| D | N | N | - | - | - | - | O | O | M | M |
| E | M | M | N | N | - | - | - | - | O | O |
O = ochtend, M = middag, N = nacht, - = vrij. Na dag 10 begint iedere ploeg weer bij dezelfde positie in de cyclus.
Controleer bij je eigen rooster altijd per dag of er precies één ploeg per dienst staat. Een verschuiving van één dag bij één ploeg geeft direct een dubbele dienst en een onbezette dienst.
Klopt dit rooster met de Arbeidstijdenwet?
We leggen het voorbeeld naast de regels uit ons artikel over de Arbeidstijdenwet bij het roosteren. Die regels gelden voor werknemers vanaf 18 jaar; een cao kan op onderdelen afwijken.
Veeg naar links voor de hele tabel
| Regel | In het voorbeeld | Uitkomst |
|---|---|---|
| Nachtdienst maximaal 10 uur | Nachtdienst van 8 uur | Past |
| Minimaal 11 uur rust na een dienst | Minimaal 16 uur tussen twee diensten | Past |
| Minimaal 14 uur rust na een nachtdienst die na 02.00 uur eindigt | 16 uur tussen de eerste en tweede nacht, daarna vier vrije dagen | Past |
| Maximaal 7 diensten op rij als er een nachtdienst in zit | 6 diensten op rij | Past |
| Maximaal 36 nachtdiensten per 16 weken die na 02.00 uur eindigen | Ongeveer 22 nachtdiensten in 16 weken | Past |
| Gemiddeld maximaal 40 uur per week bij 16 of meer nachtdiensten per 16 weken | Gemiddeld 33,6 uur per week | Past |
| Weekrust | Zie hieronder | Past via de 14-dagenregel |
De weekrust vraagt aandacht. Niet in elke periode van 7 dagen zit 36 uur aaneengesloten rust. Wel zit in elke periode van 14 dagen een vrij blok van 96 uur: van het einde van de tweede nachtdienst tot het begin van de volgende ochtenddienst. De wet staat toe dat je de weekrust over 14 dagen verdeelt, met 72 uur rust per 14 dagen in blokken van minstens 32 uur (Rijksoverheid). Het voorbeeld voldoet daaraan.
Dit is een controle van het voorbeeld, geen juridisch advies voor jouw situatie. Verander je begintijden, dienstlengtes of de volgorde, reken het dan opnieuw na.
Wat betekent 33,6 uur voor je contracten?
Volgens de FNV werk je in een 5-ploegendienst minder uren per week dan in andere ploegenroosters, heb je de meeste vrije dagen en krijg je de hoogste ploegentoeslag (FNV). De FNV noemt ook terugkomdagen: dagen bovenop het vaste rooster. Heeft jouw cao die, dan ligt de werkelijke arbeidsduur boven het roostergemiddelde van 33,6 uur. Kijk in je cao hoe de roosteruren zich verhouden tot de contracturen.
Zet die terugkomdagen apart in je planning. Ze vallen buiten de vaste cyclus en moeten op dagen komen waarop de bezetting dat toelaat.
Hoeveel mensen heb je nodig?
Reken per dienst hoeveel mensen tegelijk aan het werk moeten zijn. Vermenigvuldig dat met vijf en je weet hoeveel mensen er in de vaste cyclus staan.
Een fictief voorbeeld: een warehouse heeft per dienst 4 medewerkers nodig. Vijf ploegen van 4 betekent 20 mensen in de cyclus.
Dat is het minimum. Een 5-ploegenrooster dekt alle 168 uur af, dus er zit geen speling in. Valt iemand uit door vakantie of ziekte, dan moet een collega een extra dienst draaien op een vrije dag of tijdelijk in een andere ploeg meedraaien. Daarom rekenen veel bedrijven met extra mensen buiten de ploegen. Hoeveel, haal je uit je eigen verlof- en verzuimcijfers. In fte berekenen lees je hoe je van een urenbehoefte naar het aantal fte gaat dat je echt nodig hebt.
De FNV beschrijft ook dat bedrijven in de zomer tijdelijk naar vier ploegen schakelen. De ploegen worden dan groter, zodat er meer ruimte is om vakantie op te nemen (FNV).
5-ploegendienst vergeleken met andere ploegenroosters
Veeg naar links voor de hele tabel
| Rooster | Wanneer draait het bedrijf? | Gemiddelde roosteruren per week |
|---|---|---|
| 2-ploegendienst | Ochtend en middag, geen nacht | Afhankelijk van het rooster |
| 3-ploegendienst | Ochtend, middag en nacht op werkdagen | Afhankelijk van het rooster |
| 4-ploegendienst | 24/7 | 168 / 4 = 42 uur |
| 5-ploegendienst | 24/7 | 168 / 5 = 33,6 uur |
Bij een 4-ploegendienst werken de ploegen volgens het rooster 42 uur per week. Om toch op een kortere gemiddelde werkweek uit te komen, krijgen ze roostervrije dagen. De FNV noemt de 5-ploegendienst vaak het minst belastend voor gezondheid en privéleven, en de 3-ploegendienst de zwaarste variant, met als voordeel dat de weekenden vrij zijn (FNV).
Pas op voor een zogenoemde slobberdienst: een vijfde of zesde ploeg die op papier dagdienst draait, maar in de praktijk gaten in andere ploegen opvult. Volgens de FNV pakt dat meestal nadelig uit voor de medewerkers in die ploeg.
Controlelijst voor je 5-ploegenrooster
- Staat er elke dag precies één ploeg in elke dienst?
- Werkt iedere ploeg gemiddeld 33,6 uur per week, of het gemiddelde uit je cao?
- Zit er na iedere dienst minimaal 11 uur rust, en 14 uur na een nachtdienst die na 02.00 uur eindigt?
- Zit er in elke periode van 14 dagen minimaal 72 uur weekrust, in blokken van minstens 32 uur?
- Zijn terugkomdagen en opleidingen ingepland buiten de vaste cyclus?
- Weet je wie inspringt bij vakantie en ziekte, zonder dat iemand de rustregels overschrijdt?
- Is het rooster op tijd bekend bij de medewerkers?
Ploegen plannen zonder losse spreadsheets
Een vast 2-2-2 patroon is overzichtelijk. Het wordt lastig zodra er geruild wordt, iemand ziek is of een terugkomdag ingepland moet worden. Dan moet je bij elke wijziging opnieuw nagaan of rust en bezetting nog kloppen.
Teamspot maakt een roostervoorstel binnen harde planningsregels. Die regels blijven grenzen, ook als een dienst daardoor open blijft. De manager ziet welke diensten open staan en controleert het voorstel voordat het rooster wordt toegepast. Medewerkers bekijken hun rooster en geven beschikbaarheid en verlof door op hun telefoon.
Lees meer over personeelsplanning voor logistiek managers. Wil je zien hoe jouw ploegenrooster in Teamspot past? Gebruik hieronder "Vraag een demo aan".